Máy tăng áp lực nước gia đình: kiểm nước yếu, chọn bơm, lắp đúng

Biên soạn: Nhóm kỹ thuật 3RTECH (Công ty Cổ phần 3R Việt Nam) · Cập nhật: 21/10/2026 · Số liệu theo sổ tay kỹ thuật Grundfos, NIST và quy định cấp nước TP.HCM, ghi nguồn cuối bài.

Máy tăng áp lực nước (máy bơm tăng áp) là bơm lắp trên đường ống cấp cho vòi, để nước tới vòi sen, máy giặt, bình nóng lạnh có áp cao hơn. Khác với bơm đẩy nước lên bồn mái, bơm tăng áp không chạy liên tục: nó chỉ chạy khi có vòi đang mở.

Có hai cách để bơm biết khi nào chạy. Bơm Grundfos UPA dùng công tắc dòng chảy: một cần có nam châm nằm trong buồng kín, nước chảy qua đẩy cần, từ trường đóng tiếp điểm và bơm chạy. Loại khác dùng công tắc áp lực và bình tích áp: mở vòi, áp trong ống tụt xuống ngưỡng thì bơm chạy, đóng vòi thì áp lên lại và bơm dừng. Loại có biến tần như Grundfos SCALA2 đo áp ở cửa ra liên tục và đổi tốc độ để giữ áp đều ở mọi vòi.

Nguồn: sổ tay kỹ thuật Grundfos UPA; sổ tay kỹ thuật Grundfos SCALA.

Nhà dùng bồn mái, áp ở vòi gần như chỉ đến từ độ cao của mặt nước trong bồn so với vòi. Theo bảng quy đổi của NIST, 1 m cột nước tạo khoảng 9,8 kPa, tức gần 0,1 bar. Từ đó tính được:

Nguồn: hệ số quy đổi mét cột nước sang pascal, NIST SP 811, Phụ lục B.8. Số trong bảng do 3RTECH tính từ hệ số này.

Vậy nhà có bồn mái, tầng trên cùng yếu nước, tầng dưới mạnh hơn, không phải ngược lại. Nếu tầng dưới cũng yếu dù bồn đầy, nên kiểm các chỗ dưới đây trước khi mua máy tăng áp lực nước:

Nguồn: thứ tự kiểm (lưới lọc đầu vòi, van mở chưa hết) theo hướng dẫn nước yếu của Sở Tiện ích công cộng TP Fresno và TP Ogden (Mỹ).

Kiểm xong mà vòi vẫn yếu và chênh cao bồn thấp, khi đó mới là trường hợp cần bơm tăng áp cho nước yếu.

Máy tăng áp lực nước gia đình chia theo cách tự bật tắt: công tắc dòng chảy, rơ-le áp cơ có bình tích áp, mạch điện tử và biến tần. Loại công tắc dòng nhỏ gọn hợp một vòi sen; loại rơ-le áp phục vụ một tầng; loại biến tần giữ áp đều cho cả nhà nhiều tầng. Bơm mini 12 V chỉ hợp một điểm dùng.

Nguồn: cơ chế công tắc dòng theo Grundfos UPA; điều khiển biến tần, chống chạy khô, chống bật tắt liên tục theo Grundfos SCALA.

Với bơm biến tần SCALA2, Grundfos có ba chức năng bảo vệ đáng tìm ở bất kỳ máy nào: chống chạy khô (tự dừng khi hết nước), phát hiện rò rỉ nhỏ (dừng và báo khi bơm bật tắt quá nhiều do một vòi chưa khoá chặt) và bảo vệ quá nhiệt (ngắt khi kẹt, nguội lại tự chạy).

Chọn bơm tăng áp theo hai con số là lưu lượng và cột áp, không theo số watt. Lưu lượng phải đủ cho số vòi mở cùng lúc; cột áp phải đủ để nước tới vòi ở vị trí cao vẫn còn áp mong muốn. Hai số này đọc trên đường đặc tính của bơm, và luôn đi kèm nhau: lưu lượng càng lớn thì cột áp bơm cho được càng thấp.

Lưu lượng (lít/phút hoặc m³/h). Grundfos tính chọn bơm SCALA với giả định mỗi vòi dùng 9–12 lít/phút và một nửa số vòi trong nhà mở cùng lúc. Ví dụ nhà có 6 điểm dùng nước: 3 điểm cùng mở × 9–12 lít/phút = khoảng 27–36 lít/phút, tức 1,6–2,2 m³/h.

Cột áp (m). Là áp bơm tạo thêm, đổi ra mét nước. Grundfos lấy áp ở vòi 3 bar làm mức tính; muốn 4 bar thì hãng trừ bớt hai tầng trong bảng chọn. Cột áp cần = áp mong muốn ở vòi + chênh cao từ bơm lên vòi ở vị trí cao + tổn thất đường ống. Đọc đường đặc tính trên catalogue: lưu lượng càng lớn, cột áp bơm cho được càng thấp.

Nguồn: Grundfos UPA (mã kiểu, điện, áp làm việc); Grundfos SCALA (bảng sản phẩm, điều kiện chọn bơm).

Không hút trực tiếp từ đường ống cấp nước của thành phố. Tại TP.HCM, Quy định về cung cấp, sử dụng nước do UBND thành phố ban hành ngày 9/2/2007, khoản 1 Điều 21, ghi: "Không được lắp đặt máy bơm hút nước trực tiếp từ đường ống có nguồn nước do đơn vị cấp nước cung cấp" (theo bài của báo Thanh Niên). Lý do Sawaco nêu: nhiều hộ cùng bơm làm hộ cuối nguồn mất nước, cặn trong ống bị khuấy lên, nước bẩn có thể lọt vào ống khi áp yếu. Ở địa phương khác, hỏi đơn vị cấp nước về quy định hiện hành.

Cách lắp đúng là: nước máy chảy vào bể hoặc bồn, bơm hút từ bồn đó.

Nguồn: Thanh Niên, 22/5/2007; Grundfos UPA; Grundfos SCALA.

Bơm tăng áp thường chỉ chịu được nước tới một mức nhiệt có giới hạn. Grundfos ghi bơm UPA bản thường dùng cho nước 2–60 °C. Nước từ máy năng lượng mặt trời mùa nắng có thể nóng hơn, nên với đường nước nóng hãy chọn máy ghi rõ nhiệt độ nước tối đa phù hợp, và đặt bơm ở đường nước lạnh cấp vào bình khi có thể.

Phần lớn sự cố của bơm tăng áp tự ngắt không nằm ở mô-tơ mà ở đường ống quanh bơm: vòi rò, van một chiều hở, bình tích áp mất hơi hoặc bồn thiếu nước ở cửa hút. Kiểm theo bảng dưới trước khi gọi thợ hay thay bơm mới; nhiều lỗi chỉ cần siết vòi, vệ sinh lọc hút hoặc nạp lại hơi bình.

Nguồn: chức năng phát hiện rò rỉ nhỏ, bảo vệ nhiệt theo Grundfos SCALA; áp hút tối thiểu và công tắc dòng theo Grundfos UPA.